Burgerinitiatieven in Bloemendaal

Sociaal kapitaal nog meer laten renderen

Sociale zuurstof
Contact. Ieder mens heeft er behoefte aan. De een veel, de ander wat minder, maar niemand kan zonder. Sociaal gezonde mensen hebben contacten met medemensen, spelen een rol in een sociaal verband en maken op die manier hun leven tot een betekenisvol leven. Contact groeit niet aan de boom, is geen vanzelfsprekendheid. Daar moet voor gewerkt worden, het vraag om initiatief. Wat voor individuen geldt, geldt ook voor Bloemendaal als samenleving. Met de nadruk op samenleving. Bloemendaal als een sociaal verband, of beter: als een verzameling verbanden, netwerken, groepjes mensen. Ieder met hun eigen ambities, behoeftes, wensen en stijlen. Deze verzameling kunnen we ook het sociale kapitaal van Bloemendaal noemen. De gemeente wil de komende jaren het sociale kapitaal versterken en nog meer laten renderen. Daarom gaat de gemeente initiatieven van individuele burgers of groepen burgers (buurtplatforms e.d.) ondersteunen die als doel hebben om contact, ontmoeting en het versterken van de onderlinge samenhang tussen burgers te versterken. Participatie in de praktijk: eenvoudig, door Bloemendalers zelf en dicht bij mensen. De verwachting is dat daardoor de sociale zuurstof in Bloemendaal van een nog betere kwaliteit wordt dan de bestaande. Een kwestie van willen en doen.  

Van systeemwereld naar leefwereld
Ja, Bloemendaal heeft een hoog niveau van sociale voorzieningen. Is het nu nog nodig om burgerinitiatieven die gericht zijn op sociale samenhang en welzijn te ondersteunen? Ook hier is het antwoord van de gemeente ja. Het kenmerk van een sociale samenleving is diversiteit, passend bij de behoeftes van burgers, klein van schaal en vormgegeven door burgers zelf. Om de gewenste sociale samenleving verder te ontwikkelen, zal de overheid zijn rol moeten herformuleren. Sociaal contact, welzijn van mensen, betekenis geven aan het leven, sociale veiligheid, samenhorigheid en kwaliteit van de omgeving  horen bij de leefwereld en veel minder bij de systeemwereld  van waaruit overheden traditioneel werken. Het idee dat de overheid op een rationeel-systematische wijze de kwaliteiten van de leefwereld van mensen kan bepalen, is verouderd.  

Volwassen terughoudendheid
Mensen weten zelf vaak heel goed wat ze belangrijk vinden en hoe ze hun leven, samen met anderen, kunnen vormgeven. Daarom streven we bij de gemeentelijke organisatie van Bloemendaal naar volwassen terughoudendheid. Dat wil zeggen: ruimte maken voor anderen en een houding gericht op het sterker en zelfstandiger maken van burgers en niet op controle. Dat gaat niet van vandaag op morgen, maar moet wel gebeuren. De logica van burgers en niet die van de gemeente, komt centraal te staan bij de ondersteuning die de gemeente gaat geven aan initiatieven van burgers.  

Vertrouwen en de logica van burgers
Meer rendement op sociaal kapitaal kan alleen wanneer de overheid en burgers kunnen werken vanuit vertrouwen. Vooral op het punt van vertrouwen moet de gemeente een ontwikkelslag maken en gaat die ook maken. Wat dat betreft is de ondersteuning van Burgerinitiatieven door Bloemendaal ook een les in vertrouwen. De gemeente is in de positie om de ruimte te maken voor vertrouwen. Het vertrouwen van burgers in de gemeente begint bij helderheid en eenvoud. Daarbij gaat het niet om de helderheid van regels en procedures, maar om de helderheid van spelregels. Hoe gaan we het spel Burgerinitiatief spelen en wat mogen partijen van elkaar verwachten als het gaat om verantwoordelijkheid en verantwoording? In het geval van de ondersteuning van   Burgerinitiatieven gaat in Bloemendaal het principe gelden: vertrouwen vooraf, verantwoording achteraf.   

Maximale handelingsruimte
Naast helderheid is eenvoud een belangrijke factor voor het succes van het starten van een Burgerinitiatief. Burgers willen hun energie vooral steken in hun initiatieven en beseffen ook wel dat een financiële of andere ondersteuning door de gemeente zorgvuldigheid vraagt. Wanneer verbinden mensen zich, wanneer haken ze af of beginnen ze er niet eens aan initiatief. Het is geen geheim dat de meeste burgers een hekel hebben aan formele structuren, overleggen en ander bureaucratisch gedoe. Voor veel mensen is het welzijnsdomein ook vaak te ingewikkeld georganiseerd, ze raken verdwaald -als ze al meedoen- in regels, procedures en ambtelijke bedenksels die ze niet willen en vaak ook niet kunnen vatten. Hun plezier en bevrediging komt niet uit het kennen van de regels. Zij willen gewoon leuke, interessante, belangrijke en gezellige activiteiten ondernemen met anderen.  

In de praktijk blijkt dat gemeentes redelijk veel handelingsruimte hebben om Burgerinitiatieven te ondersteunen. Het is een kwestie van politiek ondernemerschap hoeveel ruimte de gemeente werkelijk neemt. Bloemendaal neemt maximale ruimte.